Niedźwiedź w Tatrach – co robić, gdy go spotkasz na szlaku

W Tatrach żyje od 50 do 60 niedźwiedzi, a po polskiej stronie stale przebywa kilkanaście. Spotkanie na szlaku jest możliwe: jak przypomina Tatrzański Park Narodowy, o spotkanie z niedźwiedziem w parku nietrudno. Gdy do niego dojdzie, zachowaj jak największy dystans, wycofaj się i w żadnym wypadku nie zbliżaj się do zwierzęcia.

Niedźwiedź jest w Tatrach u siebie, a turysta tylko chwilowo go odwiedza.

Ile niedźwiedzi jest w Tatrach i gdzie mają ostoje

Niedźwiedzi w Tatrach żyje obecnie od 50 do 60, z czego po polskiej stronie stale przebywa kilkanaście osobników. W polskiej części Karpat wydzielono pięć ostoi niedźwiedzia: Beskid Żywiecki, Tatry, Beskid Sądecki z Gorcami, Beskid Niski i Bieszczady.

Pięćdziesiąt lat temu w polskiej części Karpat żyło kilkanaście niedźwiedzi, dziś ich liczebność przekracza 100. Wzrost liczebności odnotowano w tym samym czasie także na Słowacji. Park uznaje, że wieloletnia ochrona dała pozytywne wyniki.

Niedźwiedź potrzebuje do życia dużych przestrzeni. Areał dorosłego osobnika obejmuje od 30 do 200 km kwadratowych, a do tego dochodzą wielokilometrowe wędrówki.

Jak żyje niedźwiedź brunatny w Tatrach – gawra, pokarm i zmysły

Rok niedźwiedzia dzieli się na spoczynek zimowy i sezon aktywny. Zimę spędza w gawrze, a spoczynek trwa od początków grudnia do końca marca. Po opuszczeniu gawry, w marcu i kwietniu, szuka jeleni padłych zimą i kozic zasypanych lawinami, a także zjada młode rośliny. Od lipca do października intensywnie żeruje, bo zapasy tłuszczu muszą wystarczyć na zimę. W listopadzie buduje gawrę i przygotowuje się do snu.

Jest zwierzęciem wszystkożernym, ale zdecydowaną większość jego diety stanowią rośliny: wiosną świeże trawy i zioła, latem i jesienią owoce, w Tatrach głównie borówki, czyli czarne jagody, a także maliny, brusznice i jarzębina. Jeśli do jego żołądka trafia mięso, to najczęściej jest to padlina.

Niedźwiedź brunatny jest największym drapieżnikiem lądowym w Polsce, a maksymalny ciężar karpackich osobników przekracza 350 kg. Mimo krępej budowy szybko biega, skacze, pływa i wspina się na drzewa oraz skały. W galopie na krótkich dystansach osiąga ponad 50 km/h, a w Tatrach pokonuje trasy dostępne tylko dla taterników. Dlatego ucieczka przed nim nie ma sensu.

Ma znakomity węch i słuch, a nieco słabszy wzrok. Węchem odnajduje kozice zasypane przez lawinę, ale także papierki po cukierkach, które ktoś zostawił na szlaku kilka godzin wcześniej.

Jak uniknąć spotkania z niedźwiedziem na szlaku

Park zaleca, żeby nie schodzić z wyznaczonych szlaków turystycznych i unikać przebywania na jego terenie w godzinach nocnych. W nocy prawdopodobieństwo spotkania znacznie wzrasta, a od 1 marca do 30 listopada wszystkie szlaki w parku są zamknięte od zmierzchu do świtu.

Szczególną ostrożność zachowaj podczas samotnych wędrówek. W gęstych młodnikach nie idź bezgłośnie. Nie chodzi o hałasowanie na szlaku: wystarczy rozmawiać albo pogwizdywać, żeby nie zaskoczyć zwierzęcia. Gdy zobaczysz świeże odchody lub tropy, nie idź w tamtym kierunku.

Co robić, gdy spotkasz niedźwiedzia w Tatrach

Niedźwiedź to dzikie zwierzę i może zachować się w sposób nieprzewidywalny. Park podsumowuje zasady na taki moment w kilku punktach:

• zachowaj spokój, wolno odejdź, nie uciekaj,
• nie krzycz i nie wykonuj gwałtownych ruchów,
• w żadnym wypadku nie zbliżaj się do niedźwiedzia.

Z zaleceń parku narodowegoTatrzański Park Narodowy

„W razie spotkania – nie ulegajcie panice, zachowajcie jak największy dystans i wycofajcie się. W żadnym wypadku nie wolno zbliżać się do niedźwiedzia. Nawet zaniepokojone zwierzę z reguły szybko się uspokaja, gdy człowiek zamanifestuje chęć odejścia.”

Numer ratunkowy w górach985 lub 601 100 300

Zaniepokojony niedźwiedź staje na tylnych łapach i obserwuje otoczenie. Jeśli tylko może, schodzi człowiekowi z drogi. Obserwacje wskazują, że rejestruje obecność ludzi wielokrotnie częściej, niż sam jest widziany: potrafi wiele godzin leżeć kilkadziesiąt metrów od szlaku i obserwować turystów.

Bieszczadzki Park Narodowy radzi, żeby nie czekać na zdjęcie, gdy niedźwiedź jest w pobliżu szlaku. To cenny czas na wycofanie się. Spotkanie z niedźwiedziem nie jest okazją do pamiątkowej fotografii, bo wywołuje stres u zwierzęcia, a jak przypomina park, to jego dom i turyści wpadają tam tylko z wizytą.

Niedźwiedzica z młodymi – kiedy niedźwiedź może zaatakować

Niedźwiedź budzi powszechną sympatię, ale może być niebezpieczny. Na Słowacji co roku dochodzi do poturbowań, które kończą się nawet dłuższym pobytem w szpitalu. Park wymienia trzy sytuacje, w których można spodziewać się ataku:

• nagłe zaskoczenie zwierzęcia z bliskiej odległości, na przykład podczas żerowania w malinach albo w czasie spoczynku,
• zbliżenie się do żerującego niedźwiedzia, zwłaszcza przy zabitej ofierze, co zwierzę odbiera jako próbę odebrania mu pokarmu,
• znalezienie się między matką a młodymi.

Do tej ostatniej sytuacji może dojść zupełnie przypadkowo. Niedźwiedzica co dwa lata rodzi zimą w gawrze od jednego do trojga młodych i opiekuje się nimi przez półtora roku. Młode chodzą za matką, ale z czasem oddalają się od niej na coraz większą odległość: w kwietniu i maju do 50 m, a na jesieni nawet na 100–200 m. W polskiej części Tatr co roku obserwuje się od jednej do trzech niedźwiedzic z młodymi.

Jeśli spotkasz niedźwiadka, matka zawsze jest w pobliżu. Wejście pomiędzy nią a młode może sprowokować niedźwiedzicę do ataku w obronie młodych.

Na wypadek bezpośredniego ataku Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Rzeszowie radzi najpierw odwrócić uwagę niedźwiedzia, kładąc przed sobą plecak albo kurtkę. Gdy to nie pomoże, połóż się na brzuchu albo zwiń w pozycji embrionalnej i osłoń rękami szyję i głowę. Po ataku zostań w tej pozycji, aż niedźwiedź na dobre się oddali. Gdy ktoś zostanie ranny, od razu wezwij ratowników górskich.

Śmieci, jedzenie i samochód na parkingu w Tatrach – czemu nie dokarmiamy niedźwiedzi

Nie zostawiaj na szlaku żadnych śmieci, nawet papierków po cukierkach. Niedźwiedź wyczuje je po kilku godzinach, a pierwszy pokarm skojarzony z obecnością człowieka może być dla niego wyrokiem śmierci.

Niedźwiedź potrafi włamać się do samochodów pozostawionych na parkingu, zwłaszcza gdy w bagażniku leżą pachnące zapasy jedzenia. Takie zdarzenia od kilku lat są odnotowywane w Tatrach. Szkody pojawiają się zwłaszcza na przełomie lata i jesieni, kiedy każde zwierzę gromadzi rezerwy na zimę. Park radzi, żeby przed opuszczeniem samochodu zabrać z niego całe jedzenie, a jeszcze lepiej, żeby nie było go tam od kilku dni i nie pozostał żaden zapach. Zasada dotyczy każdego parkingu przy wejściu na szlak, także parkingu na Palenicy Białczańskiej.

Z zaleceń parku narodowegoTatrzański Park Narodowy

„Nie zostawiajcie na szlaku śmieci, odpadków jedzenia, w żadnym wypadku nie próbujcie dokarmiać żadnych dzikich zwierząt. Pierwszy skojarzony z obecnością człowieka pokarm może być wydanym na nie wyrokiem śmierci.”

Numer ratunkowy w górach985 lub 601 100 300

Jak unikać konfliktów z niedźwiedziami i dbać o ich dobrostan w Tatrach, pokazuje film kanału TPNVideo.

Odtwórz film: Ludzie i niedźwiedzie. Jak unikać konfliktów i dbać o dobrostan niedźwiedzi w Tatrach? TPN | LECA

Niedźwiedź a pies w Tatrach – gdzie wolno iść z psem

Na teren TPN nie wolno wprowadzać psów. Z psem na smyczy można wyruszyć jedynie na Drogę pod Reglami i do Doliny Chochołowskiej szlakiem prowadzącym do schroniska, gdzie w większości obowiązuje ochrona krajobrazowa. Park apeluje, żeby nie łamać przepisów i nie zabierać psa na teren będący ostoją niedźwiedzi. Jeśli planujesz wędrówkę z czworonogiem, sprawdź, gdzie w góry z psem.

Gdy jesteś świadkiem sytuacji, która cię zaniepokoi, nie podchodź i powiadom służby TPN.

Niedźwiedź w Tatrach – najczęściej zadawane pytania

Źródła

• Tatrzański Park Narodowy: co robić, gdy spotkasz niedźwiedziazachowanie przy spotkaniu, śmieci i dokarmianie, noc, niedźwiedzica z młodymi, zakaz wprowadzania psów
• Tatrzański Park Narodowy: zwierzętaniedźwiedź brunatny: liczebność w Tatrach, ostoje w Karpatach, dieta, gawrowanie, sytuacje, w których może zaatakować
• Tatrzański Park Narodowy: turystyka pieszazamknięcie szlaków od zmierzchu do świtu od 1 marca do 30 listopada
• RDOŚ w Rzeszowie: niedźwiedź lub wilk pod domem lub na szlakuzachowanie przy bezpośrednim ataku niedźwiedzia
• Bieszczadzki Park Narodowy: komunikat turystycznyzasady bezpieczeństwa na terenie zamieszkanym przez niedźwiedzie

Autor tekstu

Mateuszwspółtwórca Hajków

Miłośnik wysokich gór i wymagających szlaków. Najlepiej czuje się tam, gdzie trasa prowadzi po łańcuchach, klamrach i eksponowanych graniach, z odrobiną adrenaliny. Na portalu opisuje wysokogórskie szlaki i dzieli się praktycznymi wskazówkami dla tych, którzy chcą wejść wyżej.

Teksty w serwisie

81

Pisze o

szlaki, sprzęt, poradniki

Wszystkie teksty MateuszaO serwisie