Membrana w kurtce – co to jest i co znaczą 5000, 10 000 i 20 000

Membrana to bardzo cienka folia przyklejona do wewnętrznej strony tkaniny kurtki. Nie przepuszcza wody w postaci kropel, ale przepuszcza parę wodną, więc deszcz zostaje na zewnątrz, a pot ma którędy uciec. Liczby podawane przy membranie, na przykład 10 000 mm i 10 000 g/m²/24h, opisują te dwie cechy: wodoodporność i oddychalność.

Sama membrana to jednak tylko część kurtki. O tym, czy zmokniesz, decydują też szwy, impregnacja tkaniny wierzchniej i to, jak mocno się pocisz.

Jak działa membrana

Są dwa główne rodzaje membran.

Membrana mikroporowata ma ogromną liczbę otworów za małych dla kropli wody, a wystarczająco dużych dla pojedynczych cząsteczek pary. Tak działa klasyczny Gore-Tex z ekspandowanego, czyli rozciągniętego, teflonu (ePTFE). Producent podaje, że na cal kwadratowy membrany przypada około dziewięciu miliardów porów, każdy około 20 tysięcy razy mniejszy od kropli wody i około 700 razy większy od cząsteczki pary.

Membrana bezporowa (hydrofilowa) jest litą warstwą tworzywa, najczęściej poliuretanu albo poliestru. Nie ma w niej otworów. Para wodna jest wchłaniana po cieplejszej, wilgotniejszej stronie i oddawana po drugiej. Tak działa na przykład Sympatex i wiele autorskich membran marek odzieżowych.

W obu przypadkach parę napędza różnica temperatury i wilgotności między wnętrzem kurtki a otoczeniem. Im zimniej i bardziej sucho na zewnątrz, tym lepiej membrana oddycha. W ciepłym deszczu, kiedy powietrze jest nasycone wilgocią, każda membrana oddycha słabo.

Czym różnią się membrany i jak działają, tłumaczy też film sklepu Skalnik.

Odtwórz film: Gore-TEX i inne membrany – czym się różnią i jak działają? - skalnik.pl

Wodoodporność membrany – co znaczą milimetry

Wodoodporność podaje się jako wysokość słupa wody w milimetrach. W badaniu laboratoryjnym (norma ISO 811) próbkę tkaniny dociska się do zbiornika z wodą i stopniowo zwiększa ciśnienie, aż po drugiej stronie pojawią się krople. Wynik 10 000 mm oznacza, że tkanina wytrzymała ciśnienie, jakie wywiera słup wody o wysokości 10 metrów.

Po co aż tyle, skoro deszcz nie pada pod takim ciśnieniem? Bo woda jest w tkaninę wciskana: przez szelki i pas biodrowy plecaka, kiedy siadasz na mokrym kamieniu albo klękasz w śniegu, i przez wiatr. W poradnikach sklepów można znaleźć szacunki tego nacisku, od kilku do kilkunastu tysięcy milimetrów. To wartości orientacyjne, bo żadna norma ich nie określa, ale pokazują, skąd bierze się potrzeba zapasu. Membrana z czasem też słabnie od zginania, prania i brudu.

Orientacyjnie liczby z metek można czytać tak:

Słup wody	Co to znaczy na szlaku
do 5000 mm	krótki, lekki deszcz; kurtka na miasto i awaryjna na spacer
8000–10 000 mm	zwykły górski deszcz, także kilkugodzinny; rozsądne minimum na wycieczki z plecakiem
15 000–20 000 mm	długa ulewa, mokry śnieg, ciężki plecak; kurtka na cały rok
ponad 20 000 mm	zapas na najtrudniejsze warunki i wieloletnie używanie

To podział praktyczny, nie norma. Dla porównania: europejska norma dla odzieży chroniącej przed deszczem (EN 343) w najwyższej, czwartej klasie wymaga 20 000 paskali, czyli około 2000 mm słupa wody. Tyle że mierzonego na materiale po praniu, ścieraniu i wielokrotnym zginaniu oraz na szwach. Liczby z metek kurtek turystycznych zwykle dotyczą nowej tkaniny.

Dwa wnioski. Po pierwsze, różnica między 5000 a 10 000 mm jest w górach odczuwalna, a różnica między 20 000 a 28 000 mm już prawie nie. Po drugie, wysoka liczba nie pomoże, jeśli kurtka ma słabe szwy albo zużytą impregnację.

Oddychalność membrany – gramy i RET

Oddychalność podaje się na dwa sposoby i to tu najłatwiej o nieporozumienie.

Gramy na metr kwadratowy na dobę (g/m²/24h) mówią, ile pary wodnej przechodzi przez metr kwadratowy tkaniny w ciągu doby. Im więcej, tym lepiej. Kłopot w tym, że metod pomiaru jest kilka, różnią się temperaturą, wilgotnością i ułożeniem próbki, a ich wyniki nie dają się przeliczyć jedne na drugie. Ta sama tkanina może w jednej metodzie dostać 10 000, a w innej kilka tysięcy. Producenci rzadko podają, której metody użyli. Dlatego 15 000 jednej marki nie musi być lepsze od 10 000 innej. Te liczby mają sens przy porównywaniu kurtek tego samego producenta.

RET to opór, jaki tkanina stawia parze wodnej, mierzony według normy ISO 11092 na podgrzewanej, wilgotnej płycie naśladującej skórę. Tu jest odwrotnie: im niższa liczba, tym lepiej. Powszechnie przytacza się skalę instytutu Hohenstein, który opracował tę metodę:

RET	Ocena
do 6	bardzo dobra oddychalność
6–13	dobra
13–20	zadowalająca
powyżej 20	niezadowalająca

RET jest lepszą podstawą do porównań, bo metoda jest jedna. Niestety podaje go mniej producentów.

Trzeba też znać granice. Na stromym podejściu ciało wytwarza więcej pary, niż przepuści jakakolwiek membrana. Wtedy pomagają zamki wentylacyjne pod pachami, rozpięty przód i wolniejsze tempo, a nie lepsza liczba na metce.

Laminat membrany – dwie warstwy, dwie i pół, trzy

Membrana jest delikatna, więc nie występuje sama. Łączy się ją z tkaniną w laminat. Od sposobu połączenia zależy waga, trwałość i cena kurtki.

• Dwie warstwy (2L). Membrana jest przyklejona do tkaniny wierzchniej, a od środka chroni ją luźna podszewka, zwykle siateczka. Kurtka jest miękka i cicha, ale cięższa i większa po spakowaniu. Częste w kurtkach miejskich i narciarskich.
• Dwie i pół warstwy (2,5L). Zamiast podszewki membranę chroni cienki nadruk albo powłoka. Kurtka jest lekka, mała po spakowaniu i tańsza, ale mniej trwała, a przy spoconej skórze potrafi się lepić. Dobra jako kurtka noszona głównie w plecaku.
• Trzy warstwy (3L). Tkanina wierzchnia, membrana i cienka wyściółka są sklejone w jeden materiał. To konstrukcja najtrwalsza i najlepiej znosząca plecak, zwykle też najdroższa. Wybór na częste wyjścia i na zimę.

Szwy, zamki i impregnacja kurtki z membraną

Najlepsza membrana nie pomoże, jeśli woda dostanie się do środka inną drogą.

Szwy muszą być od środka zaklejone taśmą. Igła zostawia w laminacie rząd otworów i bez taśmy każdy szew przecieka. W opisie szukaj informacji, że klejone są wszystkie szwy, a nie tylko „kluczowe”.

Zamki są albo laminowane, albo przykryte listwą. Zamek bez żadnej osłony przepuszcza wodę.

Impregnacja tkaniny wierzchniej (DWR) sprawia, że krople zbierają się na powierzchni i spływają. Kiedy powłoka się zużyje, tkanina wierzchnia nasiąka wodą. Membrana pod spodem nadal jest szczelna, ale mokra tkanina przestaje przepuszczać parę i wychładza. Pot skrapla się od środka i masz wrażenie, że kurtka przecieka. Najczęściej nie przecieka, tylko wymaga prania i odświeżenia impregnacji.

Gore-Tex – co to jest

Gore-Tex to nazwa handlowa membran amerykańskiej firmy W. L. Gore, która wprowadziła je na rynek w 1976 roku. Nie jest to więc rodzaj materiału, tylko marka. Stała się tak znana, że bywa używana jako synonim każdej membrany.

Gore nie szyje większości kurtek sam. Sprzedaje laminat markom odzieżowym i stawia im warunki, między innymi klejenie wszystkich szwów. Stąd bierze się przewaga, którą trudno zobaczyć w tabeli: kurtka z metką Gore-Tex ma z góry określony poziom wykonania, niezależnie od tego, kto ją uszył.

Pod tą samą nazwą kryje się kilka odmian laminatu o różnym przeznaczeniu: od lekkich, małych po spakowaniu, po najtrwalsze, oznaczane jako Pro, szyte z myślą o wspinaczce i zimie. Od sezonu 2022/2023 Gore wprowadza też nową membranę z ekspandowanego polietylenu (ePE), wytwarzaną bez celowo dodawanych związków fluoru.

Gore nie podaje słupa wody na metkach. W opisach kurtek z tą membraną najczęściej pojawia się wartość 28 000 mm.

Inne membrany

Gore-Tex nie jest jedyną dobrą membraną. Na rynku są między innymi Sympatex, eVent, Dermizax, Pertex Shield, a także autorskie membrany marek odzieżowych, sprzedawane pod ich nazwami. Część z nich ma parametry zbliżone do Gore-Texu przy niższej cenie kurtki.

Przy membranach mniej znanych warto sprawdzić trzy rzeczy: słup wody (w góry co najmniej 10 000 mm), informację o klejeniu wszystkich szwów i rodzaj laminatu. To mówi o kurtce więcej niż sama nazwa membrany.

Czy zawsze potrzebna jest membrana

Nie. Kurtka z membraną oddycha gorzej niż jakakolwiek inna warstwa, więc w suchy dzień lepiej sprawdza się softshell albo wiatrówka. Membrana jest potrzebna na deszcz, mokry śnieg i silny wiatr. W górach powinna być w plecaku zawsze, ale na sobie tylko wtedy, kiedy trzeba. Sprawdź też, co jeszcze zabrać w góry.

Jak dbać o kurtkę z membraną

Kurtkę z membraną trzeba prać. Pot, tłuszcz ze skóry i brud osłabiają impregnację i pogarszają oddychalność. Najpierw sprawdź metkę. Zalecenia firmy Gore dla jej kurtek są takie:

1. Zapnij zamki, rzepy i patki.
2. Pierz w pralce w 40 stopniach, z małą ilością płynu do prania. Bez proszku, płynu do płukania, odplamiacza i wybielacza.
3. Ustaw podwójne płukanie i łagodne wirowanie.
4. Wysusz kurtkę na sznurku albo w suszarce bębnowej, w niskiej temperaturze.
5. Suchą kurtkę włóż do suszarki na kolejne 20 minut. Ciepło przywraca działanie impregnacji. Bez suszarki to samo zrobi żelazko ustawione na niską temperaturę, bez pary, przez ściereczkę.

Jeśli po takim praniu woda dalej wsiąka w tkaninę wierzchnią, nałóż nowy impregnat, w sprayu albo dodawany do prania. Dalej postępuj według instrukcji na opakowaniu: część środków trzeba wygrzać w suszarce albo żelazkiem, inne schną na powietrzu.

Nowe impregnaty coraz częściej nie zawierają związków fluoru, od których branża odchodzi ze względu na ich trwałość w środowisku. Działają dobrze, ale są wrażliwsze na zabrudzenie tłuszczem, więc kurtkę trzeba prać częściej niż dawniej.

Membrana w kurtce w skrócie

• Membrana zatrzymuje wodę i przepuszcza parę. Robi to tym lepiej, im zimniej i bardziej sucho jest na zewnątrz.
• Słup wody: w góry co najmniej 10 000 mm, na cały rok i ciężki plecak 15 000–20 000 mm.
• Oddychalność w g/m²/24h porównuj tylko w obrębie jednej marki. RET: im niżej, tym lepiej.
• Klejone szwy i sprawna impregnacja znaczą tyle samo co membrana.
• Kurtka, która „przecieka”, najczęściej wymaga prania i odświeżenia impregnacji.

Membrana w kurtce – najczęściej zadawane pytania

Źródła

• GORE-TEX: pielęgnacja odzieżyzalecenia producenta dotyczące prania i impregnacji
• GORE-TEX Professional: Windstopperopis technologii u producenta
• e-Horyzont: czym jest Gore-Tex i jak działa membrana

Autorka tekstu

Karinawspółtwórczyni Hajków

Pasjonatka gór i wycieczek z plecakiem. Na szlaki wybiera się z mężem i synem, najczęściej w Tatry Zachodnie i Karkonosze, które są jej ulubionymi pasmami. Na portalu dzieli się relacjami z wyjść i trasami sprawdzonymi na rodzinnych wycieczkach.

Teksty w serwisie

67

Pisze o

szlaki, odzież

Wszystkie teksty KarinyO serwisie