Salatyn i Brestowa – szlak ze Zwierówki przez Skrajny Salatyn, grań Skrzyniarek i trudności

Salatyński Wierch, krócej Salatyn (Salatín, 2048 m n.p.m.), leży na Słowacji, w głównej grani Tatr Zachodnich. Najkrótsza droga prowadzi z parkingu pod Spaloną koło Zwierówki niebieskim szlakiem przez Spalony Żleb i grzbiet Skrajnego Salatyna na Brestową, a stamtąd czerwonym szlakiem granią na szczyt. Do przejścia jest około 5,6 km i około 1080 m podejścia, a wejście zajmuje około 3 godzin 45 minut. Szczyt leży w słowackiej części Tatr, w parku narodowym TANAP.

Salatyn i Brestowa – ostatni dwutysięcznik Tatr od zachodu

Salatyński Wierch leży między Doliną Rohacką od północy a Doliną Jałowiecką od południa. Jest ostatnim od zachodu dwutysięcznikiem Tatr i najmasywniejszym szczytem tej części grani. Należy do Salatynów (Salatíny), czyli grupy sześciu szczytów grani głównej między przełęczą Palenica Jałowiecka a Zadnią Salatyńską Przełęczą. Kolejno od zachodu stoją tam Zuberski Wierch (1753 m), Brestowa Kopa (1903 m), Brestowa (Brestová, 1934 m), Salatyński Wierch (2048 m), Mały Salatyn (Malý Salatín, 2046 m) i Salatyńska Kopa (1925 m). Miejsce Salatyna pokazuje lista szczytów w Tatrach dostępnych szlakiem.

Między Brestową a Salatynem leży Skrajna Salatyńska Przełęcz (około 1870 m), a między Salatynem a Małym Salatynem płytka Pośrednia Salatyńska Przełęcz. Wierzchołki Salatynów są łagodne i trawiaste, a na znakowanych szlakach przez Brestową i Salatyn nie ma trudności technicznych. Grzbiety dawniej wypasano: pastwisko Salatyn jest wzmiankowane w dokumentach z 1615 roku. Są odkryte, więc widoki są szerokie, a porastający je sit skucina czerwienieje już w drugiej połowie lata.

Brestowa jest zwornikiem całej grupy. Na północ odchodzi od niej trzykilometrowy grzbiet Skrajnego Salatyna (Predný Salatín), którym prowadzi szlak ze Zwierówki. Na płaskim końcu tego grzbietu stoją ławki i stół. Z Brestowej dobrze widać Osobitą, Siwy Wierch i całą Dolinę Rohacką, a z Salatyna dodatkowo liczne szczyty Tatr Zachodnich i wycinek Tatr Wysokich. Wierzchołek Salatyna jest pocięty rowami grzbietowymi. Pochodzenie nazwy nie jest znane.

W czasie II wojny światowej na stokach Brestowej, w leśnej chatce, działał partyzancki szpital. W lutym 1945 roku rannych przeniosła przez góry do Zakopanego wyprawa TOPR.

Dojazd pod Salatyn – Zwierówka i parking pod Spaloną

Wejście zaczyna się w Zwierówce (Zverovka), osiedlu miejscowości Zuberzec na Orawie, gdzie jest końcowy przystanek autobusów. Droga w głąb Doliny Rohackiej jest zamknięta dla samochodów. Duży, płatny parking pod Spaloną (Pod Spálenou, około 1030 m) leży około 1,4 km za Zwierówką, przy dolnej stacji kolei krzesełkowej ośrodka narciarskiego w Dolinie Salatyńskiej. Pieszo ze Zwierówki do początku szlaku jest około 15 minut. Niebieski szlak na Brestową zaczyna się kilka minut od parkingu.

Szlak na Salatyński Wierch przez Skrajny Salatyn i Brestową

Wariant główny prowadzi niebieskim szlakiem na Brestową, a dalej czerwonym na Salatyn. Odcinki wyglądają tak:

• parking pod Spaloną, Spalony Żleb (Spálený žľab, około 1280 m), niebieskim szlakiem lasem: około 1,2 km, około 50 minut,
• Spalony Żleb, grzbiet Skrajnego Salatyna (rozdroże na wysokości około 1790 m), niebieskim szlakiem stromo żlebem i ponad granicę lasu: około 2,3 km, około 1 godziny 45 minut,
• grzbiet Skrajnego Salatyna, Brestowa (1934 m), niebieskim szlakiem trawiastym grzbietem: około 0,9 km, około 35 minut,
• Brestowa, Salatyński Wierch, czerwonym szlakiem granią główną przez Skrajną Salatyńską Przełęcz: około 1,2 km, około 40 minut.

Razem wychodzi około 5,6 km, około 1080 m podejścia i około 3 godzin 45 minut. Zejście tą samą drogą trwa około 2 godzin 55 minut: z Salatyna na Brestową około 40 minut, a z Brestowej na parking około 2 godzin 15 minut. Podejście z przełęczy na Salatyn jest strome, piarżysto-trawiaste i rozdeptane. Na grzbiet Skrajnego Salatyna dochodzi też zielony szlak od górnej stacji kolei krzesełkowej.

Wejście na Brestową i Salatyński Wierch pokazuje film z kanału Ochtabiński_Outdoor.

Odtwórz film: Dla takich chwil warto - Tatry Trekking 2/16 [Brestowa - Salatyński Wierch - Dolinia Żarska]

Na odcinku od parkingu przez Brestową na Salatyn opisy szlaku nie wymieniają łańcuchów ani klamer. O trudności decydują tu długość i suma podejść, a nie teren.

Kto chce zatrzymać się na pierwszym szczycie, wejdzie tylko na Brestową: do pokonania jest wtedy około 4,4 km i około 900 m podejścia, wejście zajmuje około 3 godzin 10 minut, a zejście około 2 godzin 15 minut.

Na Salatyn z Doliny Jałowieckiej Doliną Głęboką

Od strony Liptowa szlak zaczyna się u wylotu Doliny Jałowieckiej (Jalovecká dolina, około 805 m) w miejscowości Jałowiec (Jalovec), koło Liptowskiego Mikułasza. Odcinki wyglądają tak:

• wylot Doliny Jałowieckiej, rozdroże pod Łyścem (Rázcestie pod Lyscom), żółtym szlakiem dnem doliny: około 3,4 km, około 1 godziny 20 minut,
• rozdroże pod Łyścem, rozdroże w dolinie Parzychwost (Parichvost, około 1190 m), razem ze szlakiem niebieskim: około 1 km, około 30 minut,
• dolina Parzychwost, Pośrednia Salatyńska Przełęcz i szczyt, zielonym szlakiem Doliną Głęboką (Hlboká dolina): około 3,5 km, około 2 godzin 10 minut.

Razem wychodzi około 7,9 km, około 1250 m podejścia i około 4 godzin. Zejście trwa około 3 godzin 10 minut. Szlak jest rzadko uczęszczany, a sama Dolina Jałowiecka należy do mało znanych Polakom dolin tatrzańskich.

Granią Skrzyniarek z Salatyna na Spaloną Kopę i Pachoł

Z Salatyna czerwony szlak prowadzi dalej na wschód. Najpierw jest Mały Salatyn, około 0,3 km i kilka minut, potem szlak schodzi granią Skrzyniarek (Skriniarky) przez Salatyńską Kopę i Zadnią Salatyńską Przełęcz, zwaną też Przełęczą pod Dzwonem od turni Dzwon w grani. Stamtąd wchodzi na Spaloną Kopę (Spálená, 2083 m). Z Salatyna na Spaloną Kopę jest około 1,9 km i około 1 godziny 20 minut. Dalej przez Spaloną Przełęcz szlak wiedzie na Pachoł (Pachoľa, 2166 m) i w dół na Banikowską Przełęcz (Baníkovské sedlo, 2043 m): około 1,3 km, około 50 minut. Cały odcinek Salatyn – Banikowska Przełęcz ma około 3,2 km, około 300 m podejścia i zajmuje około 2 godzin 10 minut.

Skrzyniarki oceniamy na 4 na 5. Odcinek między Małym Salatynem a Spaloną Kopą jest najtrudniejszy w grani głównej między Brestową a Banikowską Przełęczą: poszarpany i miejscami mocno eksponowany. W kilku miejscach przejścia są ubezpieczone łańcuchami. Północne zbocza opadają stromo, miejscami przepaścistymi ścianami, do kotła Doliny Zadniej Salatyńskiej, a południowe do Doliny Głębokiej. Krajobraz zmienia się z trawiastych Salatynów w skalisty. Pod przewieszonymi skałami Gankowej Kopy można się schować przed deszczem.

Z Banikowskiej Przełęczy schodzi się żółtym szlakiem Doliną Spaloną do polany Adamcula i drogą na parking: to około 6,4 km i około 2 godzin 55 minut. Cała pętla ma około 15,2 km, około 1380 m podejścia i około 8 godzin 50 minut marszu bez postojów. Z Banikowskiej Przełęczy blisko jest na Pachoł ze Spaloną Kopą i na Banówkę.

W drugą stronę grani głównej, na zachód od Brestowej, czerwony szlak prowadzi przez Palenicę Jałowiecką na Siwy Wierch: z Brestowej jest to około 4,3 km i około 1 godziny 45 minut.

Warianty wejścia na Salatyn i Brestową

Wariant	Start	Dystans	Podejścia	Czas
Z parkingu pod Spaloną przez Skrajny Salatyn i Brestową	parking pod Spaloną (Zwierówka, Zuberzec)	około 5,6 km	około 1080 m	około 3 h 45 min
Tylko na Brestową	parking pod Spaloną (Zwierówka, Zuberzec)	około 4,4 km	około 900 m	około 3 h 10 min
Z Doliny Jałowieckiej Doliną Głęboką	wylot Doliny Jałowieckiej (Jałowiec)	około 7,9 km	około 1250 m	około 4 h
Pętla przez Salatyn, Skrzyniarki, Spaloną Kopę i Pachoł	parking pod Spaloną (Zwierówka, Zuberzec)	około 15,2 km	około 1380 m	około 8 h 50 min

Trzy pierwsze warianty oceniamy na 3 na 5, pętlę z granią Skrzyniarek na 4 na 5.

Dla kogo są Salatyn i Brestowa

Wejście przez Brestową na Salatyn jest dla osób z dobrą kondycją, także mniej obytych z ekspozycją. Sama Brestowa to krótszy cel dla tych, którym wystarczy pierwszy szczyt. Przed wyjściem sprawdź, jak dobrać buty trekkingowe i co zabrać w góry na cały dzień.

Skrzyniarki są tylko dla osób, które pewnie czują się na szlakach z łańcuchami i są odporne na ekspozycję. Odradzamy wyjście przy burzowej prognozie, bo od granicy lasu trasa prowadzi odkrytym grzbietem, a na grani nie ma schroniska.

Salatyn zimą – zamknięcie szlaków

Od 1 listopada do 31 maja zamknięte są:

• niebieski szlak od dolnej stacji kolei krzesełkowej przez Spalony Żleb i Skrajny Salatyn na Brestową,
• zielony szlak od górnej stacji kolei na grzbiet Skrajnego Salatyna,
• czerwony szlak granią główną na całej długości,
• zielony szlak Doliną Głęboką i niebieski doliną Parzychwost, oba od rozdroża pod Łyścem.

W tym czasie wejście tymi szlakami jest niedozwolone. Zimą wolno dojść drogą Doliną Rohacką i dnem Doliny Jałowieckiej do rozdroża pod Łyścem.

Zasady słowackiego parku na szlaku na Salatyn – zamknięcie sezonowe, psy, ubezpieczenie

Salatyński Wierch leży w słowackim Tatrzańskim Parku Narodowym (TANAP). Obowiązują tu następujące zasady:

• po parku chodzi się tylko znakowanymi szlakami i tylko za dnia; po zmroku wolno jedynie dojść najkrótszą drogą do schroniska, w którym masz nocleg,
• od 1 listopada do 31 maja zamknięte są odcinki wymienione w sekcji o zimie, to stała zasada parku i nie zależy od pogody,
• ze zwierzętami nie wolno wchodzić na niebieski szlak od dolnej stacji kolei na Brestową, na zielony od Spalonego Żlebu przez górną stację kolei ani na całą grań główną (czerwony), a w Dolinie Jałowieckiej na żółty szlak od wylotu doliny oraz na niebieski i zielony od rozdroża pod Łyścem, więc psa na Salatyn się nie zabiera,
• ratownictwo górskie na Słowacji prowadzi Horská záchranná služba (HZS), która ma własną aplikację na telefon,
• od 1 lipca 2006 roku osoba, której dotyczy akcja ratunkowa albo poszukiwawcza w górach, pokrywa jej koszty (obowiązek nie dotyczy niepełnoletnich).

Dlatego przed wyjazdem wykup ubezpieczenie obejmujące koszty ratownictwa górskiego na Słowacji. Listę ubezpieczycieli podaje Horská záchranná služba. Aktualne zamknięcia i remonty szlaków sprawdzisz na stronie TANAP.

Wstęp do słowackiego parku jest bezpłatny, biletu nie kupujesz. Ratownictwo jest za to odpłatne, dlatego ubezpieczenie trzeba mieć własne.

Z wytycznych ratownikówHorská záchranná služba

„Każda osoba w terenie górskim […] ma obowiązek: […] nie wyprzedzać się na odcinkach zabezpieczonych sztucznymi ułatwieniami i poruszać się tak, aby między dwoma punktami kotwienia znajdowała się tylko jedna osoba.”

Numer ratunkowy w górach985 lub 601 100 300

Numer alarmowy słowackich ratowników górskich to 18 300, działa też 112.

Salatyn i Brestowa – najczęściej zadawane pytania

Źródła

• TANAP: turystyka piesza i zamknięcie sezonowe szlakówzasady chodzenia po parku, lista szlaków zamykanych od 1 listopada do 31 maja, szlaki bez wstępu ze zwierzętami
• Horská záchranná služba: ubezpieczenieodpłatność akcji ratunkowych, numer alarmowy 18 300
• Horská záchranná služba: wytyczne bezpieczeństwaobowiązki osób przebywających w górach, zachowanie na odcinkach z łańcuchami
• mapa-turystyczna.plczasy przejść, kolory i przebieg szlaków
• Wikipedia: Salatyński Wierchtopografia, historia, widok; także hasła Salatyny, Brestowa, Skrajny Salatyn, Mały Salatyn i Skrzyniarki
• OpenStreetMapprzebieg szlaku, dystans i suma podejść (obliczenia własne na danych mapy i modelu wysokości, zob. źródła danych)

Autorka tekstu

Karinawspółtwórczyni Hajków

Pasjonatka gór i wycieczek z plecakiem. Na szlaki wybiera się z mężem i synem, najczęściej w Tatry Zachodnie i Karkonosze, które są jej ulubionymi pasmami. Na portalu dzieli się relacjami z wyjść i trasami sprawdzonymi na rodzinnych wycieczkach.

Teksty w serwisie

67

Pisze o

szlaki, odzież

Wszystkie teksty KarinyO serwisie