Jak dobrać buty trekkingowe do terenu, w którym chodzisz

Najczęstszy błąd przy zakupie butów w góry to wybór modelu „na wszystko”. Taki but nie istnieje. Ciężki, sztywny but trekkingowy męczy na beskidzkiej ścieżce, a lekki but podejściowy nie da oparcia na piargu z ciężkim plecakiem. Dlatego najpierw odpowiedz sobie na pytanie, gdzie spędzasz większość dni w górach, a dopiero potem patrz na półkę.

Zacznij dobór butów od terenu

Gdzie chodzisz	Jaki but	Dlaczego
Beskidy, Sudety, Bieszczady latem	niski lub za kostkę, miękka podeszwa	ścieżki są ubite, liczy się wygoda i niska waga
Tatry, szlaki skalne, piargi	za kostkę, sztywniejsza podeszwa, gumowy otok	stopa nie pracuje na każdym kamieniu, cholewka chroni przed uderzeniami
Wielodniowe przejścia z plecakiem	za kostkę, średnia sztywność	stabilizacja pod obciążeniem, ale bez wagi buta wysokogórskiego
Zima, śnieg, raki	wysoki, sztywny, ocieplany	współpraca z rakami i izolacja od podłoża

Jeśli chodzisz po różnym terenie, lepiej sprawdzą się dwie pary dobrane do dwóch rodzajów terenu niż jedna kompromisowa.

Jakie buty w góry latem, a jakie zimą

Latem w Beskidach, Sudetach i Bieszczadach wystarczy but niski albo za kostkę, z miękką podeszwą i często bez membrany. Ścieżki są tam ubite, więc liczy się wygoda i niska waga. W Tatrach i na innych szlakach skalnych wybierz but za kostkę ze sztywniejszą podeszwą i gumowym otokiem. Stopa nie pracuje wtedy na każdym kamieniu, a cholewka chroni przed uderzeniami.

Zimą potrzebujesz innego buta: wysokiego, sztywnego i ocieplanego, z membraną albo dobrze zaimpregnowaną skórą. Lekkie buty podejściowe zimą przemakają i nie izolują od podłoża. But nie może też uciskać w grubszej skarpecie, bo ściśnięta stopa szybciej marznie.

Wybór zależy od tego, co założysz na śnieg i lód. Do raczków wystarczy zwykły but za kostkę. Pod raki but musi mieć sztywną podeszwę, a pod raki półautomatyczne i automatyczne także ranty. Sprawdź, czym raki różnią się od raczków i jak się ubrać w góry zimą.

Buty niskie czy wysokie

Wysoka cholewka częściowo stabilizuje staw skokowy i ogranicza jego nadmierny ruch na boki, ale nie gwarantuje pełnej ochrony przed skręceniem. O stabilności decydują też dopasowanie pięty i sztywność podeszwy. Cholewka za kostkę przydaje się również z innych powodów: osłania kostkę przed kamieniami, utrudnia wsypywanie się żwiru i śniegu, lepiej trzyma stopę pod ciężkim plecakiem.

Niskie buty są lżejsze, szybciej schną i mniej męczą na długich, łatwych odcinkach. Na letnie Beskidy to często lepszy wybór niż klasyczny trekking.

Membrana w butach – kiedy pomaga, kiedy przeszkadza

Membrana zatrzymuje wodę z zewnątrz, ale ogranicza też odprowadzanie potu. W praktyce:

• z membraną – wiosna, jesień, zima, mokra trawa, śnieg, błoto, chłodne dni w Tatrach,
• bez membrany – upalne lato, suche szlaki, długie przejścia, gdzie ważniejsze jest szybkie schnięcie.

But z membraną, który przemoknie od góry przez cholewkę, schnie bardzo długo. W deszczu pomagają stuptuty albo spodnie przeciwdeszczowe założone na cholewkę.

Podeszwa butów trekkingowych

Zwróć uwagę na trzy rzeczy. Pierwsza to sztywność: spróbuj zgiąć but w rękach. Miękki zegnie się łatwo w połowie długości, sztywny tylko lekko pod palcami. Im bardziej skalisty teren i cięższy plecak, tym sztywniejsza podeszwa ma sens.

Druga to bieżnik. Głęboki i rzadko rozstawiony dobrze trzyma w błocie i sam się oczyszcza. Płytszy, z gładką strefą pod palcami, lepiej pracuje na skale.

Trzecia to guma. Miękka mieszanka trzyma na mokrej skale, ale szybciej się ściera. Twarda wytrzyma więcej kilometrów, za to na mokrym wapieniu bywa śliska.

Rozmiar butów trekkingowych i przymiarka

Czy buty trekkingowe powinny być większe? Tak, zwykle o pół do jednego numeru względem butów codziennych. Miarą nie jest jednak numer na pudełku, tylko około centymetra zapasu przed palcami.

But w góry kupuje się większy niż codzienny. Stopa puchnie po kilku godzinach marszu, a na zejściu przesuwa się do przodu.

1. Mierz po południu, w skarpetach, w których chodzisz po górach.
2. Wyjmij wkładkę i postaw na niej stopę. Przed najdłuższym palcem powinno zostać około centymetra.
3. Zasznuruj but i stań na pochylni albo schodach przodem w dół. Palce nie mogą dotykać czubka.
4. Wejdź na palce. Pięta może unieść się minimalnie, ale nie powinna wyraźnie jeździć w górę i w dół.
5. Pochodź po sklepie co najmniej kwadrans. Ucisk, który czujesz teraz, na szlaku będzie otarciem.

Szerokość jest równie ważna jak długość. Kopyta producentów różnią się wyraźnie, dlatego model chwalony przez znajomego może zupełnie nie pasować do twojej stopy.

O bólu stóp w górach i o tym, co zmieniło jego wędrówki, opowiada w filmie Mateusz Stawarz.

Odtwórz film: Ból stóp w górach? Oto 7 rzeczy, które ZMIENIŁY moje wędrówki

Buty ze skóry czy z materiału syntetycznego

Skóra licowa i nubuk są trwalsze, lepiej znoszą skałę i z czasem dopasowują się do stopy. Wymagają impregnacji i dłużej schną. Cholewki syntetyczne są lżejsze, wygodne od pierwszego dnia i szybciej wysychają, ale szybciej się też przecierają, zwłaszcza na zgięciach.

Zanim pójdziesz w nowych butach w góry

Nowe buty rozchodź na krótkich spacerach, zanim zabierzesz je na cały dzień. Sprawdź sznurowanie: luźniej na podejściu, ciaśniej w podbiciu na zejściu. Po każdym wyjściu wyjmij wkładki i susz buty w temperaturze pokojowej, z dala od kaloryfera, który niszczy klej i wysusza skórę.

Dobór butów trekkingowych w skrócie

• Dobieraj but do terenu, w którym chodzisz najczęściej. Jeden model „na wszystko” nie istnieje.
• Latem w Beskidach, Sudetach i Bieszczadach sprawdzi się but niski albo za kostkę. W Tatrach wybierz but za kostkę ze sztywniejszą podeszwą.
• Zimą potrzebujesz buta wysokiego, sztywnego i ocieplanego. Pod raki podeszwa musi być sztywna, a pod raki półautomatyczne i automatyczne but musi mieć ranty.
• Membrana przydaje się w chłodzie i wilgoci, a w upale lepiej sprawdza się but bez niej.
• But w góry kupuj po południu, w górskich skarpetach, z zapasem około centymetra przed palcami.

Buty trekkingowe – najczęściej zadawane pytania

Źródła

• 8academy: jak dobrać rozmiar butów w góry
• 8academy: podeszwa w butach trekkingowych
• Barrabes: jaki rozmiar butów trekkingowych

Autor tekstu

Mateuszwspółtwórca Hajków

Miłośnik wysokich gór i wymagających szlaków. Najlepiej czuje się tam, gdzie trasa prowadzi po łańcuchach, klamrach i eksponowanych graniach, z odrobiną adrenaliny. Na portalu opisuje wysokogórskie szlaki i dzieli się praktycznymi wskazówkami dla tych, którzy chcą wejść wyżej.

Teksty w serwisie

81

Pisze o

szlaki, sprzęt, poradniki

Wszystkie teksty MateuszaO serwisie