Łysa Góra i Święty Krzyż – szlaki, gołoborze, bilety i czasy

Łysa Góra, 594 m n.p.m., to drugi po Łysicy szczyt Gór Świętokrzyskich. Leży we wschodniej części pasma Łysogór, w granicach miasta Nowa Słupia, na terenie Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Park podaje wysokość 595 m, stąd dwie wartości w różnych źródłach. Inne nazwy góry to Łysiec i Święty Krzyż. Na szczyt prowadzą trzy szlaki, a główny, niebieski, zaczyna się w Nowej Słupi: to około 3,1 km, około 300 m podejścia i około 1 godziny 15 minut w jedną stronę.

Na szczycie znajdują się klasztor z bazyliką na Świętym Krzyżu, gołoborze z galerią widokową, pozostałości przedchrześcijańskiego wału kultowego i wieża Radiowo-Telewizyjnego Centrum Nadawczego o wysokości 157 m. Od opactwa na Świętym Krzyżu pochodzi nazwa Gór Świętokrzyskich i województwa.

Ile czasu zajmuje wejście na Święty Krzyż

Wejście z Nowej Słupi na Święty Krzyż zajmuje około 1 godziny 15 minut, a zejście około 50 minut. Z Huty Szklanej wejście zajmuje około 55 minut, a zejście około 40 minut. Z Trzcianki to około 50 minut w górę.

Kto zaczyna na parkingu przy Drodze Królewskiej, a nie w centrum Nowej Słupi, ma do przejścia około 1,9 km i około 55 minut.

Który szlak na Łysą Górę wybrać

Na Łysą Górę prowadzą trzy szlaki: niebieski z Nowej Słupi oraz dwa czerwone, z Huty Szklanej i z Trzcianki. Wybór sprowadza się do punktu startu. Kolor szlaku nie mówi nic o trudności.

Wariant	Start	Dystans	Podejścia	Czas w górę	Pies
Z Nowej Słupi Drogą Królewską	Nowa Słupia	około 3,1 km	około 300 m	około 1 h 15 min	nie wolno
Z Huty Szklanej	Huta Szklana	około 2,6 km	około 120 m	około 55 min	na smyczy
Z Trzcianki	Trzcianka	około 2,1 km	około 190 m	około 50 min	nie wolno

Najłatwiejszy jest wariant z Huty Szklanej, bo ma najmniej podejścia. To jedyna trasa, na którą wolno zabrać psa.

Z Nowej Słupi Drogą Królewską na Łysą Górę

Niebieski szlak z Nowej Słupi na Święty Krzyż zaczyna się w centrum miasta, na wysokości około 285 m. Odcinki:

• przez miasto do parkingu przy Drodze Królewskiej: około 1,2 km i około 20 minut,
• od parkingu lasem pod górę do wału kultowego: około 1,3 km i około 40 minut,
• od wału do klasztoru: około 0,6 km i około 15 minut.

Tuż za parkingiem jest kasa i wejście do parku. Obok wału jest grota Matki Bożej. Razem to około 3,1 km, około 300 m podejścia i około 1 godziny 15 minut.

Droga Królewska to dawna droga pielgrzymów i królów do sanktuarium. Władysław Jagiełło był w nim siedem razy, Kazimierz Jagiellończyk dziesięć, Zygmunt Stary sześć, a Zygmunt August trzy. Tą trasą prowadzi też ścieżka edukacyjna parku „Śladem czarownic, pogańskich kultów i powstańczych kryjówek”.

Na Łysą Górę z Huty Szklanej i z Trzcianki

Z Huty Szklanej, z wysokości około 475 m, idzie się najpierw na Przełęcz Hucką: to około 0,4 km i około 10 minut. Dalej prowadzi czerwony Główny Szlak Świętokrzyski, który biegnie wzdłuż drogi asfaltowej na Święty Krzyż. Pomnik katyński mijasz po około 0,7 km od startu. Stamtąd pod szczyt jest około 1,6 km i około 35 minut, a tu zaczyna się wejście na galerię nad gołoborzem. Do klasztoru zostaje jeszcze około 0,2 km. Razem to około 2,6 km, około 120 m podejścia i około 55 minut. Tą trasą prowadzi ścieżka edukacyjna „Pośród szumu świętokrzyskich jodeł i buków”.

Z Trzcianki, z wysokości około 405 m, na Święty Krzyż prowadzi od południa ten sam czerwony Główny Szlak Świętokrzyski. To około 2,1 km, około 190 m podejścia i około 50 minut do klasztoru. Tą trasą prowadzi ścieżka edukacyjna „Szlakiem mamucich jodeł”.

Czerwony Główny Szlak Świętokrzyski imienia Edmunda Massalskiego łączy Łysą Górę z Łysicą. Ze Świętej Katarzyny przez Łysicę i Hutę Szklaną na Święty Krzyż to około 18,6 km i około 5 godzin 45 minut. Drugi koniec tej trasy to Łysica, najwyższy szczyt pasma. To Łysica, a nie Łysa Góra, należy do Korony Gór Polski.

Gołoborze, galeria widokowa i wał kultowy na Łysej Górze

Gołoborze to rumowisko skalne z bloków piaskowca kwarcytowego, charakterystyczne dla Gór Świętokrzyskich. To na Łysej Górze jest wizytówką parku. Zwiedzającym udostępniono górny fragment gołoborza z galerią widokową, czyli platformą. Kiedyś na punkt widokowy schodziło się po chybotliwych kamieniach, co niszczyło gołoborze i było niebezpieczne. Projekt ochrony i odtworzenia zniszczonego gołoborza opracowano w 2003 roku, po czym powstała galeria.

Galeria jest przy czerwonym szlaku od strony Huty Szklanej, około 0,2 km od klasztoru. Wstęp na nią jest płatny osobno, przez cały rok: to osobny bilet, tańszy dla osób z biletem wstępu do parku, można też kupić pakiet. Poza galerią na gołoborze wchodzić nie wolno.

Partię szczytową otacza kamienny wał, pozostałość przedchrześcijańskiego ośrodka kultu Słowian. Składa się z dwóch części w kształcie podkowy, ma łącznie około 1,5 km długości i do 2 m wysokości. Usypano go z bloków kwarcytu, prawdopodobnie w IX albo X wieku, a park podaje szerzej: od VII do XI wieku. Niebieski szlak z Nowej Słupi przecina wał tuż przed szczytem. Z Łysą Górą wiążą się legendy o sabatach czarownic.

Klasztor na Świętym Krzyżu

Według legendy opactwo benedyktynów założył Bolesław Chrobry w 1006 roku. Od XIV wieku nazywa się Świętym Krzyżem, od przechowywanych tu relikwii drzewa Krzyża Świętego. W czasach Jagiellonów było to najważniejsze sanktuarium w Królestwie Polskim.

Klasztor skasowano w 1819 roku. Potem w zabudowaniach było więzienie: najpierw rosyjskie, a od 1918 roku polskie więzienie ciężkie. W czasie II wojny światowej Niemcy urządzili tu obóz jeńców radzieckich. Ofiar było według szacunków od 7 do 8 tysięcy, a zbiorowa mogiła jest na polanie pod szczytem.

Od 1936 roku na Świętym Krzyżu są Misjonarze Oblaci Maryi Niepokalanej. Obecny kościół zbudowano od 1781 do 1789 roku, a w 2013 roku otrzymał tytuł bazyliki mniejszej. Wieżę, zburzoną w 1914 roku, odbudowano w 2014 roku. W 2017 roku zespół klasztorny został pomnikiem historii.

Ekspozycja przyrodnicza Muzeum Świętokrzyskiego Parku Narodowego na Świętym Krzyżu jest zamknięta dla zwiedzających od 1 lipca 2026 roku, zgodnie z komunikatem turystycznym parku z 25 sierpnia 2026 roku. Aktualny stan sprawdź na stronie parku.

Łysą Górę i sanktuarium na szczycie pokazuje film z kanału Mateusza Stawarza.

Odtwórz film: Łysa Góra, Jodły Mamucie i wyjątkowe Sanktuarium - Góry Świętokrzyskie

Łysa Góra – bilety i zasady parku

Opłata za wstęp do Świętokrzyskiego Parku Narodowego jest pobierana przez cały rok, na wszystkich oznakowanych szlakach i ścieżkach edukacyjnych. Bilet jednodniowy jest ważny w dniu, na który go kupiono. Kupisz go przez internet albo w kasie. Z opłaty zwolnione są między innymi dzieci do 7 lat i osoby udające się do miejsc kultu religijnego. Wstęp na galerię widokową nad gołoborzem to osobny bilet. Aktualne zasady i ceny podaje strona Świętokrzyskiego Parku Narodowego.

W parku wolno poruszać się tylko po oznakowanych szlakach i ścieżkach edukacyjnych, od świtu do zmierzchu.

Święty Krzyż z psem i z dziećmi

Na Święty Krzyż z psem prowadzi tylko jedna trasa. Z psem na smyczy wolno wejść tylko odcinkiem czerwonego szlaku z Huty Szklanej na Łysą Górę, wzdłuż drogi asfaltowej na Święty Krzyż. Na pozostałych szlakach pieszych, na wszystkich ścieżkach edukacyjnych i w obiektach parku psów wprowadzać nie wolno. Z psem nie pójdziesz więc ani Drogą Królewską z Nowej Słupi, ani z Trzcianki.

Wszystkie trzy trasy są krótkie, więc nadają się na wycieczkę z dziećmi. Najłagodniejsza jest ta z Huty Szklanej, z podejściem około 120 m.

Co zabrać na Łysą Górę i o czym pamiętać

Szlaki są dostępne przez cały rok. Zimą kamienie na Drodze Królewskiej i schody galerii bywają oblodzone, więc przydają się raczki. Zobacz, czym raczki różnią się od raków.

Najważniejsze są buty z przyczepną podeszwą. Zobacz, jak dobrać buty trekkingowe i co jeszcze zabrać w góry. Pamiętaj, że w parku chodzi się tylko od świtu do zmierzchu.

W Górach Świętokrzyskich nie działa grupa GOPR. W razie wypadku dzwoń pod numer alarmowy 112.

Łysa Góra – najczęściej zadawane pytania

Źródła

• Świętokrzyski Park Narodowy: pies w parkuodcinki, na które można wejść z psem
• Świętokrzyski Park Narodowyzasady zwiedzania, bilety wstępu i komunikaty
• mapa-turystyczna.plczasy przejść, kolory i przebieg szlaków
• Wikipedia: Łysa Góra (Góry Świętokrzyskie)opis miejsca, wysokości i historia
• OpenStreetMapprzebieg szlaku, dystans i suma podejść (obliczenia własne na danych mapy i modelu wysokości, zob. źródła danych)

Autorka tekstu

Karinawspółtwórczyni Hajków

Pasjonatka gór i wycieczek z plecakiem. Na szlaki wybiera się z mężem i synem, najczęściej w Tatry Zachodnie i Karkonosze, które są jej ulubionymi pasmami. Na portalu dzieli się relacjami z wyjść i trasami sprawdzonymi na rodzinnych wycieczkach.

Teksty w serwisie

67

Pisze o

szlaki, odzież

Wszystkie teksty KarinyO serwisie